De herdenking van de Februaristaking haalt het laagste in de mens naar boven

 

Tijdens WOII waren het de moedigste mensen, zowel communisten als niet-communisten, die zich tegen de bezetter durfden te verzetten. Velen hebben dit verzet met de dood moeten bekopen. Al tijdens de oorlog gingen er meerdere verhalen over de Februaristaking rond. Ná de oorlog haalden de verschillende herdenkingen het allerlaagste in de mens naar boven. Verzetsstrijders, zoals Piet Nak werden vaak niet tot de herdenkingen toegelaten. Er waren op een gegeven moment wel drie verschillende herdenkingen. Mensen werden weggeduwd en vernederd. Jarenlang werd de herdenking van de Februaristaking ontjoodst, net als in 2026. Niks nieuws onder de zon dus. De toespraak van Tofik Dibi, die toch niet doorgaat, is het voorlopige dieptepunt.

Wie de moeite neemt in het Nationaal Archief de geheime dossiers over Februaristaker Piet Nak op te vragen en dat is nog helemaal niet zo makkelijk, valt van de ene verbazing in de andere. Piet Nak, die tijdens gevangenschap, vanwege zijn deelname aan de Februaristaking, ernstig werd mishandeld, kwam arbeidsongeschikt uit WOII. Hij werd door de gemeentelijke gemeentereiniging wegens arbeidsongeschiktheid ontslagen. Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig, de naam zegt het eigenlijk zelf al.

CPN-Wethouder Harry Verheij, zelf verzetsstrijder en overtuigde communist, zorgde er hoogstpersoonlijk voor, dat Piet Nak in Amsterdam niet meer aan het werk kwam. Piet moest als goochelaar en als handelaar in koelkasten op gas, zijn brood proberen te verdienen. In de landen van het Oostblok werd Piet Nak echter wel als oorlogsheld erkend. Daar kreeg hij optredens als goochelaar toegewezen. Het spreekt vanzelf dat de BVD deze reizen met argusogen bekeek. Elke grensovergang, vaak met auto en caravan, naar de DDR en de Sovjet-Unie werd door de geheime dienst geregistreerd.

Piet Nak werd niet meer voor herdenkingen van de Februaristaking uitgenodigd. Als hij toch aanwezig was, werd hij weggeduwd. De eerste herdenkingen gingen niet over Jodenvervolging en eigenlijk ook niet over verzet. Prins Bernhard, verzetsheld na de oorlog, presenteerde daar zijn Binnenlandse Strijdkrachten in uniform, die met de bevrijders mee naar Nederland waren gekomen, om Nederland voor een communistische overname te behoeden.

Piet Nak ontvangt de Yad Vashem onderscheiding

De communistische leider Paul de Groot, die tijdens de Februaristaking nog in Brabant zat ondergedoken, probeerde het verhaal zo te draaien, dat hijzelf en niemand anders, het pamflet STAAKT, STAAKT, STAAKT had geschreven. De CPN-leiding kon natuurlijk niet toestaan dat anderen het initiatief voor de staking hadden genomen. Iedereen die iets anders beweerde, bijvoorbeeld de waarheid, werd uit de partij gezet vernederd en uitgestoten. Piet Nak was een emotionele betrokken man, die gewoon vertelde hoe het gebeurd was. Keer op keer werd hij door de “burgerlijke en reactionaire” pers als held voorgesteld.

Tijdens de oorlog bestonden er al twee verschillende versies van het verhaal over de Februaristaking. Aan de ene kant riep de CPN op om te protesteren tegen de tewerkstelling van jonge mannen in Duitsland. Dat had dus op zich niks met de Jodenvervolging te maken. Aan de andere kant zagen Amsterdammers hoe Joodse jonge mannen werden weggevoerd, hetgeen een heftige reactie veroorzaakte, die tot een grotere opkomst bij de staking leidde. Het is in ieder geval zeker dat Piet Nak en Willem Kraan belangrijke actoren bij de staking waren en dat ze humanitair gemotiveerd waren door de verhalen over mishandeling van Joodse mannen in de Jodenbuurt.

Piet Nak in de DDR

Het is zeer waarschijnlijk dat de illegale CPN leiding in Amsterdam, waar Paul de Groot op dat moment dus niet bij hoorde, ook een belangrijk aandeel in de organisatie van de Februaristaking heeft gehad. Het is echter niet zeker of Piet Nak en Willem Kraan dat ook wisten. Zij hebben alleen gemerkt dat de trams aanvankelijk gewoon gingen rijden en zijn ervóór gaan staan. Ook de demonstratie, die dag op de Noordermarkt, moesten zij alleen organiseren. Het getuigt van een enorme moed van deze stakers, dat ze die demonstratie hebben durven organiseren.

Na de oorlog werd het CPN-verhaal over de Februaristaking uiteindelijk zo geplooid, dat CPN-leider Paul de Groot het pamflet had geschreven en dat de CPN-leiding de staking had georganiseerd. Zo ontstonden uiteindelijk minstens drie versies van het verhaal over de Februaristaking. Het is in ieder geval zeker dat het CPN-verhaal niet waar kan zijn.

Door de Koude Oorlog stonden de communisten onder grote druk en hadden aan de andere kant behoefte aan een mythe die hun eigen rol in het verzet bevestigde. De dood van Stalin in 1953 en de opstand tegen de Sovjet-overheersing in Hongarije, in 1956, zorgden voor afsplitsingen en uitsluitingen binnen de communistische beweging. Bovendien had de naoorlogse regering ook behoefte aan een oorlogsverhaal. Daardoor waren er eind jaren vijftig soms wel drie of vier verschillende herdenkingen van de Februaristaking.

Uiteindelijk heeft Piet Nak zijn lidmaatschap van de CPN opgezegd. Later is hij nog wel bij de Bruggroep betrokken geweest en kort lid van de PSP geweest. Zijn geloof in de Sovjet Unie heeft hij echter zijn leven lang niet verloren. Dat kwam ook doordat hij regelmatig door Russische diplomaten thuis werd bezocht en een DDR-generaal, die in Amsterdam-West in het verzet gezeten had, zocht Piet Nak ook regelmatig op. Tot zijn dood las hij het blad “De Anti-Fascist”, dat een pro-sovjet strekking had. Waar zouden we zijn zonder de BVD, die dit allemaal trouw registreerde en opschreef. In het Nationaal Archief liggen drie dikke mappen die dit verzetsverleden documenteren.

Een kenmerk van al die verhalen en herdenkingen is, dat de Februaristaking in de loop der tijd is ontjoodst. Er worden steeds nieuwe perspectieven en invalshoeken bijverzonnen. Elke periode heeft zijn eigen perspectief op de Februaristaking. De ene keer gaat het over de Centrumpartij, de andere keer over Fortuyn en weer een andere keer over immigratiebeleid. Het is niet zeker welk perspectief Tofik Dibi had gekozen, als hij voor de FNV had mogen spreken en we zullen het nu ook nooit zeker weten. Zijn reactie op de mishandeling van Israëlische voetbalsupporters laat echter zien, dat de herdenking van de Februaristaking het allerlaagste in de mens naar boven kan brengen.

Het gaat weer over Frank van der Linde

Ik dacht net even niet aan de “activist, publicist, Strategic Advisor and Legal Consultant” Frank van der Linde, maar nu werd hij op LinkedIn boven op mijn neus gedrukt. Hij bekritiseerde daar het proefschrift over links-radicaal geweld en de reacties van de overheid, van Berrie Hanselman en dacht dat het over hem ging. Het wantrouwen en de paranoia neemt nu ziekelijke vormen aan.

We kennen Frank van der Linde nog uit 2014, toen hij samen met radicale actievoerders van Youth for Palestine een aanval op de Israëlische actrice Lia König uitvoerde en daarvoor niet werd aangehouden en ook niet werd veroordeeld. Later probeerde hij de samenwerking Tel Aviv-Amsterdam te dwarsbomen.

Na die tijd hebben we heel lang niks meer van hem gehoord, omdat hij de hele tijd bezig is de, door de voorzienigheid boven ons gestelden, aan te klagen en processen te voeren. Daardoor is er van de voormalige FairFood directeur en intelligente intellectueel niet veel meer overgebleven. Hij zwerft dakloos door de Randstad en geeft interviews aan kranten over hoe slecht hij door de inmiddels overleden Amsterdamse burgemeester van der Laan destijds is behandeld.

Op LinkedIn plaatste hij een tekst over de AIVD en meende dat hij door deze dienst dwars wordt gezeten. Ik wees hem erop dat hij destijds op Facebook had beweerd een wapen in zijn bezit te hebben en dat hij vervolgens weigerde het wapen aan de wijkagent van de Pijp te laten zien. De Gemeente Amsterdam heeft hem daarop in een de-radicaliseringsprogramma gestopt en Frank was een hele tijd van de aardbodem verdwenen.

In de tussentijd heeft Frank niet stilgezeten. Hij heeft een fonds opgericht, waarmee de veroordeelde geweldplegers van de Maccabi-rellen hun boetes kunnen betalen. Bovendien staat hij nummer 28 op de Amsterdamse BIJ1 verkiezingslijst. Dat is een vrij lage plaats als je bedenkt hoeveel opofferingen Frank van der Linde zich voor de Palestijnen-beweging heeft getroost.

Het einde van het liedje is, dat Frank van der Linde mij weer eens van zijn LinkedIn account heeft verbannen en al mijn reacties heeft gewist. Het komt nooit meer goed

Voor de hoor en wederhoor, ik ben nu tenslotte een serieuze journalist, is het wel van belang nog even te horen wat Frank van der Linde zelf over deze actie te zeggen heeft. Het de-radicaliseringsprogramma was dus in Amsterdam en niet in Berlijn, zoals ik geschreven had. Ik ga dat verder niet uitzoeken en opzoeken, want het is een detail. En het wapen was een pepperspray en een wapenstok. Allebei verboden, dus dat had hij niet mogen doen. Vervolgens laat Frank nog even weten dat hij uit zijn huis is gezet. Hij denkt dat dit komt door de overige bewoners, maar die ontkennen dat.